Partnerstwo Strzegomia i Torgau rozpoczęło się 11 listopada 1997 roku. Przez kolejne lata pomiędzy miastami rozwijały się kontakty szkół, straży pożarnych, zespołów muzycznych i sportowych oraz samorządów.
Archiwalne materiały podsumowujące pierwszych 15 lat współpracy wskazują, że dzięki tym kontaktom realizowano projekty kulturalne, oświatowe i sportowe, skierowane przede wszystkim do młodych mieszkańców obu miast.
To ważne w kontekście pytania, które pojawia się dziś po decyzji radnych w Torgau: czy partnerstwo miast oznacza coś więcej niż oficjalne wizyty i wspólne zdjęcia?
Uczniowie i strażacy korzystali ze współpracy
Jednym z najbardziej widocznych efektów partnerstwa były kontakty szkół oraz młodzieży.
Współpraca Publicznej Szkoły Podstawowej nr 2 w Strzegomiu ze szkołą Katharina-von-Bora w Torgau rozpoczęła się w 2018 roku. W kolejnych latach organizowano polsko-niemieckie wymiany uczniów i nauczycieli.
We wrześniu 2023 roku grupa 14 uczniów i trzech nauczycieli ze Strzegomia odwiedziła Torgau. W kwietniu następnego roku uczniowie niemieckiej szkoły przyjechali do Strzegomia. Wspólny projekt poświęcono wówczas m.in. ochronie środowiska i klimatowi.
Kontakty szkół okazały się na tyle trwałe, że przetrwały nawet formalne zerwanie partnerstwa obu miast w 2019 roku. W styczniu 2025 roku PSP nr 2 w Strzegomiu i szkoła w Torgau podpisały własną umowę partnerską.
W marcu 2026 roku odbyła się kolejna polsko-niemiecka wymiana pod nazwą „Śladami naszej historii”. Uczniowie ze Strzegomia odwiedzili Torgau i Wittenbergę, uczestniczyli w zajęciach integracyjnych, historycznych i artystycznych. Projekt został sfinansowany przy udziale Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży, PSP nr 2 oraz Gminy Strzegom.
Wieloletnia współpraca obejmowała również strażaków. W archiwalnych materiałach dotyczących partnerstwa Strzegomia i Torgau współpraca straży pożarnych była wymieniana jako jeden z istotnych elementów kontaktów między miastami. Organizowano wzajemne wizyty, ćwiczenia i spotkania młodzieżowych drużyn pożarniczych.
Partnerstwo było widoczne również podczas wydarzeń organizowanych w Strzegomiu. Do miasta przyjeżdżały delegacje i zespoły z Torgau, uczestniczące m.in. w wydarzeniach kulturalnych.
Partnerstwo może oznaczać także konkretne pieniądze
Jest jeszcze jeden aspekt współpracy międzynarodowej, o którym mówi się znacznie rzadziej.
Archiwalny Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Strzegom podaje, że z tytułu współpracy z miastami partnerskimi Strzegom otrzymał środki finansowe z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
40 tys. zł przeznaczono na remont Wieży Targowej, natomiast 400 tys. zł na adaptację obiektów pokoszarowych na przychodnię zdrowia. Łącznie było to 440 tys. zł.
Trzeba tutaj zrobić ważne zastrzeżenie. Dokument nie wskazuje, że pieniądze te zostały pozyskane konkretnie dzięki partnerstwu z Torgau. Strzegom współpracował także z innymi miastami zagranicznymi i przypisanie całej kwoty wyłącznie relacjom z Torgau byłoby nieuprawnione.
Ten przykład pokazuje jednak, że współpraca z miastami partnerskimi może mieć również wymiar finansowy i pomagać w realizacji przedsięwzięć, których efekty pozostają na miejscu.
Samo zawarcie umowy partnerskiej oczywiście nie oznacza automatycznego przyznania dotacji. Partnerstwo może natomiast tworzyć kontakty między samorządami, szkołami, stowarzyszeniami czy innymi instytucjami, na bazie których przygotowywane są wspólne projekty i pozyskiwane środki z programów wspierających współpracę międzynarodową.
Co Strzegom stracił po 2019 roku?
Formalne partnerstwo Strzegomia i Torgau zostało zerwane w 2019 roku. Nie oznaczało to jednak całkowitego zakończenia wszystkich kontaktów.
Najlepszym przykładem są szkoły. Wymiany młodzieży były kontynuowane, a później współpraca została dodatkowo sformalizowana bezpośrednio pomiędzy placówkami.
Także po stronie niemieckiej, przed głosowaniem dotyczącym wznowienia partnerstwa, zwracano uwagę, że kontakty pomiędzy mieszkańcami, szkołami czy strażakami nie zostały całkowicie przerwane.
To pokazuje jednocześnie, czego zabrakło po 2019 roku: oficjalnej platformy współpracy pomiędzy samorządami obu miast.
Partnerstwo pozwala władzom miejskim inicjować i wspierać kontakty pomiędzy kolejnymi szkołami, organizacjami sportowymi i kulturalnymi, strażami, stowarzyszeniami czy instytucjami. Ułatwia również wymianę doświadczeń oraz przygotowywanie wspólnych przedsięwzięć.
Po co więc odnawiać współpracę?
Historia kontaktów Strzegomia i Torgau pokazuje, że partnerstwo może mieć bardzo praktyczny wymiar. W poprzednich latach korzystali z niego uczniowie, nauczyciele, strażacy, sportowcy i środowiska kulturalne.
Historia Strzegomia pokazuje również, że współpraca z miastami partnerskimi może pomagać w pozyskiwaniu pieniędzy. Archiwalne dokumenty gminy wskazują na 440 tys. zł pozyskanych z Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, które przeznaczono na dwa konkretne przedsięwzięcia w mieście.
Nie oznacza to, że samo formalne odnowienie partnerstwa z Torgau automatycznie przyniesie Strzegomiowi kolejne dotacje czy inwestycje. Pokazuje jednak możliwości, jakie daje utrzymywanie stałych relacji pomiędzy samorządami i lokalnymi instytucjami.
I właśnie temu przede wszystkim ma służyć odbudowanie oficjalnej współpracy ze stroną niemiecką – tworzeniu kolejnych kontaktów, wymian młodzieży, wspólnych projektów szkół, strażaków, organizacji społecznych i kulturalnych oraz korzystaniu z możliwości, jakie daje współpraca międzynarodowa. Patrząc na ponad dwie dekady wcześniejszych relacji Strzegomia i Torgau, można przypuszczać, że jest to również główny cel obecnych działań zmierzających do odnowienia partnerstwa obu miast.