Tegoroczna edycja Europejskich Dni Dziedzictwa odbywa się pod hasłem „Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu”. Narodowy Instytut Dziedzictwa zwraca w nim uwagę m.in. na presję urbanizacyjną, cyfryzację, zmiany środowiskowe oraz zanikanie tradycji i zawodów, które mogą prowadzić do stopniowej utraty materialnego i niematerialnego dziedzictwa. Ogólnopolskie wydarzenia zaplanowano na 18-20 oraz 26-27 września. 

Strzegomski program bezpośrednio nawiązuje do tego tematu. Zamiast klasycznego zwiedzania organizatorzy proponują dwa spacery pokazujące miejsca i elementy miasta, które łatwo mijamy na co dzień, choć opowiadają o jego historii.

„Kruszejąca Tożsamość”. Co znika ze Strzegomia?

Pierwszy spacer odbędzie się w sobotę, 19 września o godz. 12:00. Uczestnicy spotkają się przed Bazyliką Mniejszą św. app. Piotra i Pawła przy pl. Jana Pawła II.

Trasa zatytułowana „Kruszejąca Tożsamość - Czy ocalimy Granitowe Miasto?” poprowadzi m.in. tropem średniowiecznych portali bazyliki, detali przy ul. Kościelnej, dawnego bruku oraz współczesnej Alei Rzeźb. Jednym z tematów będzie również wykorzystanie cyfrowego archiwum do zachowania pamięci o elementach miasta, które mogą z czasem zniknąć. Spacer zakończy się w CAS „Karmel”. Oficjalny kalendarz EDD przewiduje jego zakończenie około godz. 14:00, a udział jest bezpłatny. 

Punkt startowy nie jest przypadkowy. Strzegomska bazylika, przebudowana w XIV wieku, została określona w „Atlasie Historycznym Miast Polskich” jako jeden z największych na Śląsku kamiennych gotyckich kościołów farnych i jeden z symboli miasta. 

„Saga o Białym Złocie”. Granit, kolej i kamieniołomy

Dzień później, 20 września o godz. 12:00, rozpocznie się drugi spacer - „Saga o Białym Złocie”. Miejscem zbiórki będzie teren przy dawnej stacji PKP przy al. Wojska Polskiego 2.

Tym razem uczestnicy mają podążyć śladami przemysłowej historii strzegomskiego granitu. Trasa ma prowadzić od dawnych ramp kolejowych, przez kolonie robotnicze i cmentarz z grobowcem Friedricha Bartscha, po pozostałości kuźni, warsztatów oraz kamieniołomy.

Ten fragment historii miał ogromne znaczenie dla rozwoju Strzegomia. „Atlas Historyczny Miast Polskich” wskazuje, że kamieniołomy założone w 1826 roku przez Friedricha Samuela Bartscha stały się nowym czynnikiem rozwoju gospodarczego miasta. Z kolei otwarcie linii kolejowej w 1856 roku było jednym z elementów XIX-wiecznego ożywienia Strzegomia. 

Wzgórza Strzegomskie są zbudowane z cennych skał granitowych i bazaltowych wykorzystywanych od wieków. Źródła przywołane w Atlasie wskazują, że ich eksploatacja na przemysłową skalę trwała co najmniej od XVIII wieku, a później kamieniołomy stały się jednym z najważniejszych elementów lokalnej gospodarki. 

Strzegom w ogólnopolskiej akcji

Organizatorem strzegomskich wydarzeń jest Gmina Strzegom, a przy sobotnim spacerze partnerem wskazanym w oficjalnym kalendarzu EDD jest Strzegomskie Centrum Kultury. Projekt Europejskich Dni Dziedzictwa finansowany jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 

19 września uczestnicy spotkają się o godz. 12:00 przed Bazyliką Mniejszą, natomiast 20 września o godz. 12:00 przy dawnej stacji PKP przy al. Wojska Polskiego 2.