Czym właściwie jest program Czyste Powietrze?
Czyste Powietrze to program przeznaczony dla właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych. Jego zadaniem jest pomoc w sfinansowaniu remontów, które zmniejszają zużycie energii, obniżają koszty ogrzewania i ograniczają zanieczyszczenie powietrza.
Nie jest to wyłącznie dotacja na wymianę starego pieca. Pieniądze można otrzymać również między innymi na:
- ocieplenie ścian, dachu, stropu lub podłogi,
- wymianę okien i drzwi zewnętrznych,
- wymianę bramy garażowej,
- montaż wentylacji z odzyskiem ciepła,
- modernizację centralnego ogrzewania i instalacji ciepłej wody,
- zakup pompy ciepła albo innego źródła ogrzewania dopuszczonego w programie,
- podłączenie budynku do sieci ciepłowniczej,
- wykonanie audytu energetycznego i potrzebnej dokumentacji.
Program dotyczy istniejących domów jednorodzinnych oraz wydzielonych w takich domach mieszkań posiadających własną księgę wieczystą. Nie obejmuje zwykłych mieszkań znajdujących się w blokach wielorodzinnych.
Kto może złożyć wniosek?
Podstawowym warunkiem jest posiadanie domu lub wydzielonego lokalu mieszkalnego przez co najmniej trzy lata. W przypadku współwłasności potrzebna jest zgoda pozostałych współwłaścicieli.
Od 20 lipca katalog wyjątków zostanie jednak rozszerzony. Trzyletni okres nie będzie wymagany w przypadku nabycia nieruchomości w drodze spadku albo zasiedzenia.
Jeżeli ktoś kupił co najmniej połowę udziałów w domu, wymagany okres własności może zostać skrócony do roku. Podobne rozwiązanie będzie dotyczyć osób, które otrzymały co najmniej 50 proc. udziałów od rodziców lub dziadków w formie darowizny albo umowy dożywocia. Dzięki temu z programu będą mogli łatwiej skorzystać nowi właściciele starszych domów wymagających remontu.
W praktyce oznacza to, że osoba, która rok temu kupiła połowę rodzinnego domu, nie zawsze będzie musiała czekać jeszcze dwa lata przed złożeniem wniosku.
Dochód decyduje o wysokości wsparcia
W programie obowiązują trzy poziomy dofinansowania.
Poziom podstawowy – do 40 proc. kosztów
Może z niego skorzystać właściciel, którego roczny dochód nie przekracza 135 tys. zł. W tym przypadku sprawdzany jest dochód osoby składającej wniosek, a nie wszystkich domowników.
Poziom podwyższony – do 70 proc. kosztów
Przysługuje osobom, u których przeciętny miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza:
- 2250 zł w gospodarstwie wieloosobowym,
- 3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
Poziom najwyższy – do 100 proc. kosztów
Dotyczy gospodarstw, w których dochód na jedną osobę nie przekracza:
- 1300 zł w gospodarstwie wieloosobowym,
- 1800 zł w gospodarstwie jednoosobowym.
Z najwyższego poziomu mogą również korzystać niektóre osoby pobierające określone świadczenia, na przykład zasiłek stały lub okresowy. Dodatkowym warunkiem jest jednak bardzo słaby stan energetyczny budynku, potwierdzony audytem.
Sformułowanie „do 100 proc.” nie oznacza, że państwo zawsze pokryje cały rachunek. Każdy rodzaj pracy ma własny limit, a podatek VAT nie jest kosztem kwalifikowanym.
Na jakie kwoty można liczyć?
Wysokość dotacji zależy od dochodu, zakresu remontu, wyniku audytu i rzeczywiście poniesionych kosztów. Obowiązują również maksymalne limity dla poszczególnych urządzeń oraz prac.
Przykładowo maksymalne wsparcie na pompę ciepła powietrze–woda może wynieść:
- 14 080 zł przy poziomie podstawowym,
- 24 640 zł przy poziomie podwyższonym,
- 35 200 zł przy poziomie najwyższym.
Dla gruntowej pompy ciepła maksymalna dotacja wynosi odpowiednio 18 tys., 31,5 tys. albo 45 tys. zł. Osobno można otrzymać wsparcie na wykonanie dolnego źródła ciepła.
Od 20 lipca o 10 proc. wzrosną maksymalne stawki na wybrane prace termomodernizacyjne, w tym ocieplenie przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi i bram garażowych. Łączny limit dla pełnej termomodernizacji pozostanie jednak bez zmian. Przy najwyższym poziomie wsparcia może wynosić do 83 tys. zł.
Prosty przykład
Pan Jan jest właścicielem domu od pięciu lat, a jego roczny dochód wynosi 90 tys. zł. Może więc starać się o podstawowy poziom dofinansowania, czyli do 40 proc. kosztów kwalifikowanych.
Audyt wskazał potrzebę wymiany starego pieca na pompę ciepła. Jeżeli kwalifikowany koszt urządzenia i montażu wyniesie 30 tys. zł netto, 40 proc. tej kwoty to 12 tys. zł. Ponieważ kwota mieści się w limicie, dotacja na ten element mogłaby wynieść około 12 tys. zł.
Gdyby koszt wyniósł 40 tys. zł netto, 40 proc. dawałoby 16 tys. zł. Obowiązuje jednak limit 14 080 zł, dlatego dofinansowanie na samą pompę nie mogłoby być wyższe. Do tego mogą dojść inne elementy wskazane w audycie, na przykład modernizacja instalacji grzewczej lub ocieplenie domu. Jest to jedynie przykład – rzeczywista kwota jest ustalana indywidualnie.
Najpierw audyt, później remont
Przed złożeniem wniosku trzeba wykonać audyt energetyczny. Specjalista ocenia budynek i wskazuje, jakie prace należy przeprowadzić, aby rzeczywiście zmniejszyć zużycie energii.
Po zakończeniu remontu wykonywane jest świadectwo charakterystyki energetycznej. Dokument ma potwierdzić, że osiągnięto wynik wymagany przez program. Nie będą finansowane prace, które nie zostały ujęte w dokumencie podsumowującym audyt.
Warto więc zachować odpowiednią kolejność:
- sprawdzić, czy spełniamy warunki programu,
- wykonać audyt energetyczny,
- ustalić zakres prac i wysokość możliwej dotacji,
- złożyć wniosek,
- dopiero później bezpiecznie realizować i rozliczać inwestycję.
Nie należy podpisywać kosztownej umowy wyłącznie na podstawie zapewnień przedstawiciela handlowego. Urządzenie musi spełniać wymagania programu, a pompy ciepła oraz kotły na pellet i zgazowujące drewno muszą znajdować się na wymaganej liście ZUM.
Program nie przewiduje dofinansowania do kotłów gazowych ani olejowych. Po zakończeniu 2026 roku spośród elektrycznych źródeł ogrzewania wspierane mają być już wyłącznie pompy ciepła.
Więcej czasu dla osób korzystających z zaliczki
Osoby uprawnione do podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania mogą korzystać z prefinansowania, czyli zaliczki wypłacanej przed zakończeniem całej inwestycji.
Od 20 lipca termin wykonania prac objętych zaliczką zostanie wydłużony ze 120 do 180 dni. Z tego rozwiązania będą mogły skorzystać również osoby posiadające umowy zawarte w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 roku, po odpowiedniej zmianie umowy.
Łatwiejsze będzie także potwierdzanie odłączenia starego pieca i dostosowania komina. Dokumenty będą mogły wystawiać nie tylko osoby posiadające kwalifikacje mistrza kominiarskiego, ale również osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.
Dotację można połączyć z ulgą podatkową
Dotację z programu Czyste Powietrze można połączyć z ulgą termomodernizacyjną w rozliczeniu podatku PIT. Nie można jednak dwa razy rozliczyć tej samej części wydatku.
Jeżeli remont kosztował 50 tys. zł, a 20 tys. zł zostało pokryte z dotacji, w ramach ulgi można uwzględnić jedynie pozostałą, samodzielnie zapłaconą część, o ile spełnia wymagania podatkowe.
Limit ulgi termomodernizacyjnej wynosi 53 tys. zł na jednego podatnika. Każdy współwłaściciel może korzystać z własnego limitu, jeżeli poniósł odpowiednie wydatki.
Pliki do pobrania
Pomoc dla mieszkańców gminy Strzegom
Gmina Strzegom prowadzi punkt konsultacyjny programu Czyste Powietrze. Mieszkańcy mogą tam uzyskać informacje oraz pomoc przeszkolonego pracownika przy komputerowym wypełnianiu wniosku.
Punkt mieści się w pokoju nr 31 Urzędu Miejskiego w Strzegomiu. Według informacji urzędu przyjmuje:
- w poniedziałki od godz. 8.00 do 13.00,
- w środy od godz. 13.00 do 16.00,
- w piątki od godz. 8.00 do 10.00.
Informacje można uzyskać również telefonicznie pod numerem 74 856 05 32. Przed wizytą warto potwierdzić aktualne godziny pracy punktu.
Najważniejsze jest to, aby nie zakładać z góry, że dotacja nam nie przysługuje. Warunki zależą od sytuacji właściciela, dochodów, rodzaju ogrzewania i stanu domu. Krótka konsultacja może pomóc ustalić, czy warto rozpocząć przygotowanie wniosku.
Źródła: dokumentacja programu priorytetowego Czyste Powietrze obowiązująca od 20 lipca 2026 roku, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, NFOŚiGW oraz Urząd Miejski w Strzegomiu.
